mauricio kagel: andere gesänge
Dr. Anton Philipszaal | Residentie Orkest | Reinbert de Leeuw| Susan Narucki, sopraan
Kagel – Andere Gesänge. Wie enigszins ingevoerd is in het kleurrijke oeuvre van de ArgentijnsDuitse componist Mauricio Kagel, kan zich bij een titel als Andere Gesänge van alles voorstellen. Alles is namelijk anders bij Kagel, die in de loop der jaren een eigen muzikaal universum geschapen heeft, met groteske vondsten en bijzondere aandacht voor allerlei vormen van muziektheater. Hierbij steekt hij geregeld de draak met de gevestigde traditie. Zo laat hij voorafgaand aan Entführung im Konzertsaal (2000) verschillende musici ‘ontvoeren’, waarna de ontvoerder zich op het toneel meldt en telefonische gesprekken voert met de dirigent om uit de impasse te komen.
In dit licht valt er weinig schokkends te ontdekken in Andere Gesänge. Toegegeven, allerlei vocale technieken passeren de revue in deze vijf ‘Intermezzi voor sopraan en orkest’ uit 20022003. Maar voor de rest gaat het om een traditioneel werk voor het concertpodium, zonder provocerende bedoelingen.
Net als bijvoorbeeld Wagner heeft Kagel zijn eigen libretto samengesteld. Hij gaat niet uit van een meeslepend verhaal of een ontroerende legende, maar gebruikt een selectie van bestaande spreekwoorden. In zes talen, dat wel: Duits, Frans, Italiaans, Latijn, Engels en Spaans. Volgens Kagel gaat het om een volstrekt logische keuze: “Ik heb heel vroeg belangstelling gehad voor spreekwoorden, zelfs voordat ik wist dat ze me van dienst zouden zijn in mijn eigen werken. Het poëtische vernuft van de spreekwoorden brengt [mij] altijd in vervoering, ze dragen de volkswijsheid over met een vanzelfsprekende accuratesse.”

Elk deel van Andere Gesänge heeft een eigen thema, dat overeenkomt met de betreffende selectie van spreekwoorden. De vijf thema’s zijn achtereenvolgens lach, schipbreuk en engel, zintuigen, tijd en dood.
De sopraan draagt de verschillende spreekwoorden in de voorgeschreven talen voor. Dit gebeurt meestal zingend, maar soms ook, afhankelijk van de context, lachend, zuchtend of fluisterend. Enig acteertalent wordt ook verwacht van de soliste, die een enkele keer een naïef kind of een hysterische vrouw moet vertolken.